bomen

Cedar Gallery

Culturele Evenementen

Kunstenaars

De magie van BOMEN

Anno 2007 zijn (en worden) er wereldwijd veel bossen gekapt, voor diverse doeleinden. Soms met desastreuze gevolgen. Sinds mensenheugenis heeft de boom echter een belangrijke rol gespeeld in het dagelijks leven van de mens.

Onze voorouders vereerden bomen. Voor hen waren het niet zomaar objecten in een landschap, maar levende wezens met soms een sterke positieve kracht. Er speelde zich dan ook van alles af in de nabije omgeving van bomen. Er werd bijvoorbeeld recht gesproken onder een boom en zieken werden (onder invloed van en) in de nabijheid van bomen genezen. Sommige bomen waren heilig. Niemand zou het in zijn hoofd (moeten) halen om deze te beschadigen, laat staan te kappen.
Bomen spelen een belangrijke rol in de mythologie van diverse culturen. Sinds de oertijd was het lot van de mens verbonden met bomen.

Een man die vijfhonderd jaar geleden in Zuid-Frankrijk leefde en Michel de Nostredame heette, is later bekend geworden als Nostradamus. Hij was ziener, geneesheer, kruidkundige en maker van schoonheidsmiddelen en confiture. Hij kwam aan de Europese hoven waar men in hem soms een soort heks zag, soms ‘de stem Gods’. Nostradamus zei: ‘Ieder mens is met een boom verwant. Slechts in verbinding met zijn boom kan hij gelukkig zijn.’

Volgens een oude volkswijsheid moet een mens drie dingen doen in zijn leven.

- een huis bouwen

- een kind op de wereld zetten

- een boom planten

De magie van bomen 2

In Germaanse, Keltische, Indiase en Indiaanse scheppingsmythologieën wordt beschreven dat de goden mensen schiepen uit bomen.

In de Germaanse mythologie waren het bijvoorbeeld twee bomen die de adem van de goden ontvingen. Bomen werden zo de eerste mensen, Askur en Embla.

In het Germaanse epos Edda wordt over de wereldboom Yggdrasill verteld,waarvan de kroon het hele universum droeg.

De Romeinse dichter Vergilius verhaalt in zijn epos Aeneïs over eikenbossen waarin mensen woonden die uit bomen waren ontstaan. De Griekse dichter Hesiodius beschrijft hoe de oppergod Zeus het derde mensengeslacht uit essen schiep.
In Griekenland groeide de Eik van Dodona, gehoed door drie priesteressen die in het ruisen van de bladeren de stem van de godin meenden te horen.

Yggdrasill

In de bossen voelden onze voorouders de nabijheid van de goden. Zonder tempels, moskeeën of kerken vereerden ze de goden daar, waar zij hun aanwezigheid het meest voelden: onder de bomen.

De Indianenstam van de Algonkin geloofde af te stammen van de pijl die de schepper in de es schoot.
In het oude India vereerde men de vijgenboom. Tussen zijn bladeren verstopte zich een naakte godin.

Voor de Chinezen was de plek ‘kien-mou’ het middelpunt van het universum. Kien-mou betekent ‘rechtop staand hout’. Kien-mou is de boom van de vernieuwing.
Bij boeddhisten neemt de boom een belangrijke plaats in.
Sommige bomen in Thailand zijn mooi versierd met vlaggetjes. Vaak staat de boom in een tempel. De mensen gaan er naar toe om net als Boeddha na te denken. Deze bomen heten bodhi-bomen en zijn voor boeddhisten heel speciaal.
Prins Siddharta was grootgebracht in een paradijselijk paleis. In dat paleis was alles mooi, niemand was er ziek of oud. Niemand mocht praten over droevige dingen. Zelfs bloemen die waren uitgebloeid werden snel afgeknipt. Toen Siddharta nieuwsgierig werd naar hoe de wereld er buiten het paleis uitzag, liet de koning alles wat lelijk of ziek was van tevoren uit de stad weghalen. Dat mocht Siddharta niet zien.
Toch zag Siddharta op zijn eerste reis naar de stad een oude man, op de tweede een zieke en op de derde reis een lijk. Siddharta schrok hier ontzettend van. Zeker toen hij hoorde dat iedereen ouder werd, ziek kon worden en dood zou gaan Hij ging naar het woud.
Siddharta nam plaats onder een mooie grote bodhi-boom en bleef daar zitten, met gekruiste benen en zijn handen in zijn schoot.
Zo ontdekte Siddharta het échte leven. Hij wist hoe hij het lijden van alle levende wezens kon stoppen. Zijn ideeën waren zo bijzonder dat hij vanaf toen ‘Boeddha’ werd genoemd. Boeddha betekent ‘wakker zijn’ of ‘de ontwaakte’.
De bodhi-boom waar Boeddha onder zat bestaat nog steeds. Je kunt hem bezoeken in Bodh-Gaya in India. In Thailand zijn een heleboel tempels gebouwd met daarin versierde bodhi-bomen en mooie boeddhabeelden. Als de boeddhisten de bodhi-boom en de boeddhabeelden bezoeken denken ze aan wat Boeddha ze heeft geleerd. Om Boeddha te bedanken nemen ze meestal wat bloemen of fruit mee.

In de Bijbel staat dat Abraham bij de Heilige Eik te Mamre tot God bad.
De gezagsdragers van het Concilie te Arles in 314 vonden de boomverering een slechte zaak. Zij eisten van de mensen dat ze zouden stoppen met de ‘godslasterlijke boomcultus’. Zo werd er begonnen met de vernietiging van heilige bossen.

Ceder 1

Een verhaal over Osiris

De ceder is een indrukwekkende boom. In de bijbel wordt hij regelmatig vermeld, als symbool van macht, dapperheid, schoonheid en vruchtbaarheid. Het gaat dan om de Libanon ceder. Aan het eind van de 17^e eeuw werd deze ceder toegepast in Europese tuinen en parken.

Het Hebreeuwse woord voor ceder is erez. Dit woord betekent ‘de machtige’. Niet te verwarren met het Hebreeuwse woord eretz, dat ‘aarde’ of ‘aardmoeder’ betekent. Eretz wordt in de Thora gebruikt voor de persoon die Adam het leven schonk.

In de mythologie speelt de ceder vaak een rol.

In Anatolië (Turkije) bestaan verhalen, waarin Artemis een rol speelt. Artemis is de Griekse godin van de jacht en de natuur. De ceder wordt hierin gezien als het gewelddadige aspect van Artemis.

De Cyprus ceder stond in verband met Aphrodite. Aphrodite doodde geliefden en was dus net zo gewelddadig als Artemis. Dit feit is minder bekend, Aphrodite wordt immers in de Griekse mythologie beschreven als de godin van de liefde.

Ook in de Himalaya komt de ceder voor in verhalen. Hier belichaamt hij de gewelddadige Kali, Durga, wortel van de boom van universum en wijsheid. Shiva is een van de belangrijkste goden van het hindoeïsme. De vrouwen van Shiva zijn bekend onder vele vormen en namen. Parvati is de meest bekende eega van Shiva, het symbool van de volgzame onderworpen vrouw. Zij moest lijdzaam toezien hoe Shiva te pas en te onpas overspel pleegde met schone dames. Altijd kwam hij echter weer bij haar terug. Parvati is de vreedzame vorm van het begrip shakti (vrouwelijke energie). Zij kan zich echter ook manifesteren in andere woeste vormen: Durga, Chamunda of Kali. Durga wordt veelal aanbeden als zelfstandige godin, die op zich niets meer met Shiva te maken heeft. Zij is speciaal geschapen, met eigen wapens om de goden te redden van een vreselijke ramp. Als Kali (’de zwarte’) verschijnt Parvati in haar meest verschrikkelijke vorm.

In onderstaande versie van het verhaal over Osiris (Egypte) speelt een ceder een niet-onbelangrijke rol. Het verhaal gaat als volgt.

Op het moment dat Osiris wordt geboren klinkt er een stem die zegt, dat de heer van de schepping is geboren. Als Osiris oud genoeg is, voert hij bewind over Egypte. Hij doet dit met toewijding. Na zijn succes in Egypte gaat hij op reis om ook andere landen te onderwijzen.

Bij zijn terugkeer verzamelt de jaloerse god Seth tweeënzeventig gelijkgestemde mannen en een Nubische koningin, die samen een plan bedenken om Osiris te vermoorden. Ze slagen erin ongemerkt zijn lichaam te meten. Vervolgens nodigt Seth enkele gasten uit voor een banket, waaronder Osiris. Tijdens het feestmaal wordt er een prachtige kist binnengebracht. Deze kist is een geschenk voor degene die er het best in past. Als Osiris aan de beurt is om de kist te proberen, blijkt de kist precies geschikt te zijn voor zijn lichaam. Zodra Osiris er echter in ligt, sluiten Seth's volgelingen het deksel en verzegelen het met lood. Ze brengen de kist naar de Nijl en gooien hem in het water.

De kist spoelt aan bij Byblos aan de Libanese kust, bij een ceder, waarvan de stam zich geleidelijk rond de kist sluit. De schitterende ceder trekt de aandacht van de plaatselijke koning, die bevel geeft de boom te kappen en er een zuil voor zijn paleis van te maken.

In de periode dat de ceder groeide en groeide, heeft Isis (de zus en vrouw van Osiris) radeloos naar Osiris gezocht. Als ze het verhaal van de wonderboom hoort, reist ze zelf naar Byblos. Ze weet een plekje in het paleis te verkrijgen door als voedster van de pasgeboren zoon van de koning te fungeren. Ze zoogt het kind met haar vinger en in haar verlangen hem onsterfelijk te maken, legt ze hem elke nacht in het vuur om zijn sterfelijke delen te laten verbranden. Op zekere nacht is ze daar weer mee bezig. Ze verandert zichzelf dan in een zwaluw om haar klaagzang te zingen over het verlies van Osiris. De koningin hoort de zwaluw zingen. Ze komt luisteren en ziet tot haar afschuw, dat haar zoon in het vuur ligt. Vlug trekt ze hem eruit. Isis vertelt haar dan waarom ze naar Byblos is gekomen en smeekt de koningin haar de pilaar, gemaakt van de ceder, te geven. De koningin heeft medelijden met haar en geeft haar de zuil. Als Isis deze opent, ontdekt ze de kist en haar kreten van verdriet doden het kind waarvoor ze al die tijd had gezorgd. Isis neemt de kist mee naar Egypte en verbergt hem in de moerassen van de delta….

Tot zover (deze versie van) het Osiris verhaal.

S.W.