Cedar Gallery
Cedar info |
Nieuws |
Educatie |
Links |
Vriend/Donateur |
Contact |
Engels
Mongolië, Erdene Zuu
"Kunst
en religie zijn geen twee dingen, maar eerder de voor- en de achterkant
van een zelfde stof."
Alain (1868-1951), Frans filosoof en essayist.
Wat is religie?
Bij
Romeinse auteurs treft men de volgende etymologieën van het woord 'religio'
aan.
Cicero leidt het woord af van relegere (herlezen, overdoen,
nauwgezet in acht nemen) en typeert daarmee het begrip religie als het
voortdurend en ijverig in acht nemen van alles wat op de verering van de
goden betrekking heeft (vergelijk De natura deorum II, 28 en De
inventione II, 22 en 53).
Lactantius verklaart religie uit religare (opnieuw binden, goed
binden) en verstaat onder religie de band (liga) tussen God en de mens (Divinae
Institutiones IV, 28).
Aulus Gellius leidt het begrip af van relinquere (achterlaten) en
geeft daarmee aan dat alles wat tot de religie behoort van het profane
is afgezonderd (Noctes Atticae IV, 9).
Augustinus brengt het woord in verband met re-eligere (opnieuw
verkiezen): in de religie kiest de mens God, die hij door de zonde had
verloren, weer als bron van zijn zaligheid (De civitate Dei X, 4).
De moderne taalwetenschap leidt 'religio' af van een (niet overgeleverd)
werkwoord 'religere', dat zoiets als 'verplichten' moet hebben betekend.
Dat is ook in overeenstemming met de oudst vastgestelde betekenis van 'religio':
(het naleven van een) religieuze plicht.
Onder religie wordt meestal één van de vele vormen van zingeving, of het
zoeken naar betekenisvolle verbindingen, verstaan, waarbij meestal een
hogere macht of opperwezen centraal staat. In bredere zin duidt het
woord 'religie' op een meer algemene vorm van spiritualiteit, gevoelens,
gedachten met betrekking tot de zin van het leven in relatie tot óf een
macht, of manifestaties van een macht óf een (bewust) niet nader
gedefinieerd beginsel, essentie of entiteit. Het gaat daarom dus niet
per se om een identiteit, een persoon.
Wat is religie?
Het
woord wordt gebruikt in verschillende betekenissen:
0 als aanduiding van een bepaald complex van menselijke
geestesverschijnselen naast wetenschap, kunst, enz.
0 als aanduiding van één bepaalde vorm van religieus leven, bijvoorbeeld
het christendom of de islam
0 als aanduiding van de innerlijke gemoedsgesteldheid van de enkeling,
dus in de zin van de vroomheid.
Religie kent rituelen, zoals preek, gebed of meditatie.
Religie wordt gevat in verhalen, zoals scheppingsmythen, verhalen over
heiligen, of over stichters van een religie.
Religie heeft een morele en een sociale dimensie. Religie reikt ons
gedragsregels aan en bindt mensen of verwijdert ze van elkaar.
Religie is een belangrijke factor in de kunst en architectuur. Overal
treffen we tempels, moskeeën en kerken aan, of kunstwerken zoals iconen
en afbeeldingen van heiligen.
Wat is religie?
"Religie
is de honger van de ziel naar het onmogelijke, het onbereikbare, het
onvoorstelbare..."
Friedrich Schleiermacher (1768-1834), Duits theoloog en filosoof
"Religie is de zucht van het onderdrukte wezen, het hart van een
harteloze wereld, en de ziel van zielloze omstandigheden. Het is de
opium van het volk."
Karl Marx 1818-1883
Volgens Freud (1856-1939), psychiater, biedt religie de mens illusies,
verfijnde fantasieën om in te geloven en mee door het leven te gaan. Het
meest bekende religieuze verhaal over God als beschermende vader komt
volgens Freud voort uit de kindertijd. In deze periode moet het kind de
afgunst jegens zijn vader in de concurrentiestrijd om de moeder
opzijzetten, om bescherming van hem te krijgen tegen de boze
buitenwereld. Dit verlangen naar bescherming motiveert volgens Freud ook
het verlangen van volwassenen naar een vaderlijke god, die wegens zijn
almachtigheid een betere bescherming zou bieden dan de menselijke vader.
De kracht van religie kan dan ook worden verklaard uit het intense
verlangen naar bescherming.
Volgens Karen Armstrong (1944), auteur, heeft de hedendaagse westerse
mens een verwrongen beeld van religie. Godsdienst wordt gezien als het
geloof in dogmatische leerstellingen die zich niet verdragen met een
wetenschappelijk wereldbeeld. Maar wie de religieuze bronnen bestudeert,
krijgt een heel ander beeld. Confucius, Boeddha, Jezus en Mohammed waren
geen theologische scherpslijpers. Zij streefden veeleer naar een
praktisch doel. Hun volgelingen moesten hun egoïsme overwinnen en
compassie tonen tegenover de medemens.
Bovenstaand overzicht geeft aan dat een perfecte definitie van religie
niet mogelijk is. Religie zal voor iedereen wat anders betekenen. Voor
de christen is het de weg naar het koninkrijk Gods, voor de boeddhist
een manier om goed te leven en het Nirwana te bereiken, de atheïst ziet
in religie niets meer dan een georganiseerd bijgeloof en voor de
filosoof is religie een vorm van zingeving aan het leven.
Vrijwel alle religies appelleren aan een moreel besef en bieden een
eschatologisch (eind/dood) perspectief. Via de religieuze instellingen
kunnen religies in relatief korte tijd grote groepen mobiliseren voor
een idee of initiatief.
Ieder
verbindt het begrip "religie" met zijn of haar concrete voorstelling.
Wie geboren is in een West-Europees land, associeert voor een groot deel
religie met de religieuze gebruiken en gebouwen die in dit land gewoon
waren, dus vaak met het christendom. Het is iets wat er altijd al was en
wat we als zodanig gewoon vinden. Religie is een deel van onze opvoeding
en beschaving, ook al noemen we onszelf niet religieus. We hoeven ons
van deze werkelijkheid uit onze geschiedenis en omgeving niet meer aan
te trekken dan van bijvoorbeeld de rivieren, bossen of steden die
eveneens onze omgeving vormen. We kunnen religie beschouwen als een
overlevering, als een mythisch verhaal, en de uitingen als een vorm van
kunst of architectuur.
Bij het begrip religie moeten we onderscheid maken tussen datgene wat
geloofd wordt en de vorm waarin dit geloof zich openbaart. Dat wat
gelooft wordt, stamt uit overleveringen, de cultus bestaat uit
handelingen. De overleveringen kunnen zich ontwikkelen tot een
wetenschap, de theologie. De handelingen leiden tot
geloofsgemeenschappen, in het westen bijvoorbeeld tot de kerk.
Indeling in godsdiensten
Als
we verschillende godsdiensten met elkaar vergelijken, dan ontdekken we
naast overeenkomsten ook fundamentele verschillen. We treffen religies
aan die geen of slechts één godheid kennen, maar ook religies met
meerdere goden. Sommige religies beperken zich tot een bepaald gebied,
andere godsdiensten (en dat worden er steeds meer) breiden zich uit en
komen over de hele wereld voor. Zo zijn er meer verschillen te benoemen.
Het zou te ver voeren om alle godsdiensten te beschrijven. We beperken
ons tot een aantal belangrijke, namelijk het christendom, de islam, het
hindoeïme, het boeddhisme en het taoïsme.
Het christendom en de islam hebben het volgende gemeenschappelijk. Zij
geloven in een God die de wereld geschapen heeft met een bepaald doel.
God als persoon verschilt van de natuur en Hij richt zich ook niet tot
de mens als een tot de natuur behorend wezen. Hij richt zich tot de mens
als persoon. De mens moet zich persoonlijk aan God toevertrouwen. De éne
God duldt geen andere naast zich, persoonlijk toevertrouwen kan men zich
slechts aan één.
"Niemand
kan troost vinden bij religie of filosofie, tenzij hij er eerst mee
geworsteld heeft."
Aldous Huxley (1894-1963), Engels schrijver
Christendom
-wordt vervolgd-
