Cedar Gallery
Cedar info |
Nieuws |
Educatie |
Links |
Vriend/Donateur |
Contact |
Engels
"..Zen heeft vele wonderlijke tuinen aangelegd, zowel in de geest als in
het landschap. Er is een soort tuinarchitectuur ontstaan, die ons nogal
surrealistisch aandoet. De Zenbuddhist laat daarin zien, zoals in
schilderkunst en literatuur, dat de natuur, na de ingreep van de mens,
na een geringe correctie, pas echt 'natuur' wordt.
Zo haalt hij bij voorkeur door de natuur onregelmatig gevormde stenen
van het land en plaatst die in zijn eigen tuin, zo dat hij om zijn huis
een atmosfeer schept van 'bergen en water', zoals Alan Watts in The
Way of Zen zegt.
Hij corrigeert de natuur met de natuur, maar op zo'n manier dat hij haar
voortdurend om zich heen heeft als een bron van meditatie en inspiratie.
Hij kan zich in die tuin zelf een stuk tuin voelen. Hij kweekt
zorgvuldig zijn planten, en laat zich al corrigerend toch door de natuur
leiden. De rotsen die hij er in plaatst, moeten zo geordend zijn, dat
het lijkt of zij er door de natuur zelf waren geplaatst. Vijf rotsen
gezet op een omheinde zandvlakte vormen een tuin en in die tuin heeft de
artistieke correctie op de natuurlijke orde der dingen juist die sfeer
opgeroepen, die de Zenbuddhist in een meditatieve stemming brengt. Hij
rust uit in zijn tuin, in zijn surreële tuin.
En nu het woord surrealisme gevallen is, kunnen we ook dadaïsme zeggen.
Wat wilde Dada? Dada wilde niets. Dada was de consequentie van een
plotseling ontwaken in een wereld waarin iedereen niets méér vreesde dan
wakker worden. En zoals Hui-neng een ongeletterde was, zoals Bodhidharma
zich buiten woorden en letters om direct richtte op het menselijk hart
en de kennis van de mens omtrent zichzelf, zo werd het woord Dada
gevonden door blindelings met een speld in een woordenboek te prikken.
Dada stond er toen. Dada is niets. Het is betekenisloos. Het is een
klank. Blind richten, zoals de schutter op de roos. Blindelings
vertrouwen op de intuïtie die subject en object verenigen. Automatisch
schrift en geen filosofie. De techniek van Dada was gericht op het
onbewuste. Het wilde dit onbewust als 'waarheid' naar boven brengen. Het
wilde met het onbewuste de persoon bevrijden uit de drogreden en
concepties van een waanzinnige wereld. De kunst werd bevrijd uit de
voorschriften. Het materiaal werd bevrijd en de dingen. Alles is goed om
te gebruiken.
De Merzbaum van Kurt Schwitters in zijn huis te Hannover, was een boom
van beton en oude rommel, afval dat hij vond, conservenblikken en wat de
burger als onbruikbaar wegwierp. Schwitters bouwde in feite een Zen-tuin.
En het is Hans Arp, die in een catalogus voor de Dada-tentoonstelling
schreef: 'Dada ist gegen das Hintersinnen über Leere und die trüben
Früchte des Existentialismus. Dada ist aber für den Traum, die bunten
Papiermasken, Kesselpauken, Lautgedichte, Konkretionen, Poèmes Statiques,
für Dingen, die nicht weit vom Blumenpflücken en Blumenbinden entfernt
sind. Viele dadaïstische Aussprüche errinnern an die Koan des Zen, doch
kein Dadaïst hatte damals etwas von Zen gehört.'
Toch hield Arp er een 'meditatieve' methode op na. Een tijd lang heeft
hij elke morgen op een blad papier dezelfde tekening gemaakt,
geïnspireerd of niet, en verkreeg zo een serie tekeningen, waarvan de
variaties nagenoeg automatisch waren. Zo maakten de dadaïsten en later
de surrealisten hun collages, blind vertrouwend op de wetten der
intuïtie...."
uit: De tuinen van Zen, Bert Schierbeek, 1971 uitg. De bezige Bij
http://www.english.upenn.edu/~jenglish/English104/tzara.html (Engelse tekst, uit Tristan Tzara's Dada Manifesto (1918) en Lecture on Dada (1922)
