Rusland, Arbeid, 1921
Nathan Altman (1889-1970)
Tretyakov Galerie, Moskou

Het schilderij is abstract, maar de titel verwijst naar de idealen van de nieuwe socialistische staat. Altman was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het constructivisme, een specifiek Russische kunststroming, die vlak voor de Revolutie van 1917 ontstond en zich kenmerkte door abstracte constructies van lijn, vlak en kleur.

Portret van Felix Dzerzhinsky, 1923
Yevgeny Katsman (1890-1976)
Tretyakov Galerie, Moskou

Dzerzhinsky was een Russisch revolutionair van Poolse afkomst en oprichter van de Tsjeka, een voorloper van de veiligheids- en inlichtingendienst KGB. Zijn bijnaam ‘IJzeren Feliks’ dankte hij aan het bloedige bewind van de Rode Terreur, dat hij uit naam van de Tsjeka leidde. Als symbool van de gehate Sovjetmacht werd in 1991 zijn kolossale bronzen standbeeld voor de Loebjanka, het hoofdkwartier van de KGB in Moskou, door een woedende volksmenigte neergehaald.

Portret van Kira Alexeyeva, 1919
Robert Falk (1886-1958)
Tretyakov Galerie, Moskou

In 1916 ontmoette Falk op de Krim  Kira Alexejeva (1891-1977), de dochter van de beroemde regisseur en theatertheoreticus Konstantin Stanislavski (1863-1938). Alexejeva  maakte net als Falk, deel uit van de nieuwe generatie avant-gardistische kunstenaars. Zij trouwden in 1920, maar na hun scheidding in 1922 vertrok ze met haar ouders en haar pasgeboren dochter naar Europa op theatertoernee. Later werd ze directeur van het   Stanislavski Museum, dat enkele jaren na de dood van haar vader in zijn oude appartement werd ingericht.

Kleur-vorm constructie in rood, 1922
Alexander Tyshler (1898-1980)
Tretyakov Galerie, Moskou

Tyshler liet zich in deze compositie beïnvloeden door het constructivisme. Zijn ‘kleur-vorm constructies’ beschouwde hij als ‘kleurdynamische spanningen in de ruimte’. Zij vormen complexe composities, waarbij levendige lijnen tegen een achtergrond van verzadigde kleurvlakken zijn geplaatst.

Naakt, Krim, 1916
Robert Falk (1886-1958)
Tretyakov Galerie, Moskou

Beïnvloed door het primitivisme, waarbij exotische kunst van ‘primitieve’ beschavingen vele westerse kunstenaars inspireerde, keken Russische kunstenaars naar hun eigen ‘exotische’ gebieden. De Krim, een kruispunt van culturen, vormde het decor van Falks primitivistische werk.

Portret van Midkhad Refatov, 1915
Robert Falk (1886-1958)
Tretyakov Galerie, Moskou

 

Dit ingetogen kubistische portret toont de Krim_tartaarse schrijver, journalist en politiek  activist Midkhad Refatov (Ahmet Mamut-oglu, 1893-1920).
Toen de door hem opgerichte ondergrondse communistische beweging op de Krim werd ontdekt, werd hij door het Witte Leger geëxecuteerd. Falks zachte, droge kleurgebruik en zijn aan Cézanne ontleende stijl werden beschouwd als uitdrukking van de typisch joodse melancholie.

Vrouw in Rode Jurk, 1918
Robert Falk (1886-1958)
Tretyakov Galerie, Moskou

Dit portret van een onbekende vrouw, dat geïnspireerd is op Paul Cézanne en op Franse moderne schilderstijlen als het kubisme en het fauvisme, is een typisch voorbeeld van de kunstenaarsgroep Ruiten Boer. In 1910 richtte Falk deze groep mede op.  
Het vernieuwende en uitdagende karakter van Ruiten Boer is uitgedrukt in de naam: ‘ruiten’  werd in Rusland geassocieerd met het gevangenisuniform, de boer was een symbool voor de kunst.

Zelfportret, 1912
Nathan Altman (1889-1970)
Tretyakov Galerie, Moskou

Tijdens zijn studietijd in Parijs kwam Altman in aanraking met het kubistische werk van  Pablo Picasso and Georges Braque. In dit zelfportret combineerde hij het kubisme met Oudegyptische beeldhouwstijl, waarbij hij zijn joodse trekken accentueerde. Op deze wijze veranderde het portret in een manifest van joods zelfbewustzijn en modernisme.